I had wanted to draw one more variable typeface for a long time, an Armenian
neo-grotesque. I started it back in 2021, got round to finishing it only
in 2026.
The job turned out to be a wide one, especially at the research and the kerning.
Stylistic decisions
Armenian setting carries far more above and below the x-height than Latin or Cyrillic
setting does. In an average text about 60% of the letters have an
ascender or a descender; in Latin setting that is about 30%, in
Cyrillic setting about 10%. Extenders make text harder
to lay out, especially with tight leading. A word of letters at one height looks like a
rectangle, a line of them like a band. Extenders break that shape.
warm nightLatin setting, about 30%жаркая ночьCyrillic setting, about 10%ջերմ գիշերArmenian setting, about 60%
In traditional Armenian type 32 of the 39
lowercase signs leave the x-height.
ի խ կ վ փ ֆSix do bothե է ժ ծ հ ձ ճ մ ն ևTen signs rise above the x-heightբ գ դ զ ը թ լ ղ յ շ չ պ ջ ր ց քSixteen drop below the baseline
To redraw them I went through my own library and found what I needed in two books:
Vahagn Vermishyan's New Armenian Canonical Typefaces(2011 edition) and Karapet Tiraturyan's
Armenian Writing(1963).
Armenian Writing: examples of զ, հ, ձ, մ, յ, շ, չ, ջ, տ, ցArmenian Writing: examples of ծArmenian Writing: examples of ծNew Armenian Canonical Typefaces: examples of հ, շ, տ, ր
In the end I chose these ten signs:
զ, թ, ծ, հ, ձ, յ, շ, չ, ջ, ֆ.
զ թ ծ հ ձ յ շ չ ջ ֆTraditional forms, the shapes those books showզ թ ծ հ ձ յ շ չ ջ ֆThe same ten in Nicomedia
Type styles
The typeface was built as two things: variable, with a single weight axis
running from 300 to 700, and static, with five styles from Light to Bold for every place
a variable font still cannot go.
The typeface has five OpenType features. They solve general typographic problems
as well as problems specific to Armenian setting.
Rlig and Liga join letters that should read
as one glyph. Calt swaps shapes that would otherwise collide.
Case raises punctuation for all-caps text, and
Tnum gives every figure the same width for tables.
Kerning is not on that list. It is the baseline of any typeface rather than an extra,
and it is done in full: 333 classes and 7 419 pairs, tuned for each weight.
Light
Regular
Medium
SemiBold
Bold
1701.100
Գրամեքենա՛ 1926-2026
Light
Regular
Medium
SemiBold
Bold
40
Գետերի հովիտներում զբաղվել են հիմնականում երկրագործությամբ, լեռնային և տափաստային շրջաններում՝ անասնապահությամբ։ Երկիրը հարուստ էր երկաթի և արծաթի հանքերո՛վ։ Քաղաքներում տիրապետող էին ստրկատիրական հարաբերությունները, գյուղական վայրերում պահպանվել էր «գյուղական համայնքը», շահագործվում էր ազատ արտադրողների աշխատանքը։
Light
Regular
Medium
SemiBold
Bold
14
Գետերի հովիտներում զբաղվել են հիմնականում երկրագործությամբ, լեռնային և տափաստային շրջաններում՝ անասնապահությամբ։ Երկիրը հարուստ էր երկաթի և արծաթի հանքերո՛վ։ Քաղաքներում տիրապետող էին ստրկատիրական հարաբերությունները, գյուղական վայրերում պահպանվել էր «գյուղական համայնքը», շահագործվում էր ազատ արտադրողների աշխատանքը։ Տիրող ստրկատեր դասը սկզբնապես գտնվել է իրանական ուժեղ ազդեցության տակ, ժամանակի ընթացքում կրել է հունական մշակույթի ազդեցությունը, ընդունել հունական լեզուն և գիրը։ Պոնտոսի հիմնական բնակչությունը կապադովկիացիներն էին։ Նվաճումների հետևանքով Պոնտոսի կազմի մեջ են մտել հույներ, տիբարեններ, մոսսինոյկներ, հայեր։ Պոնտոսի թագավորության արտաքին նվաճումներն սկզբնավորվել են Միհրդատ Բ և Միհրդատ Գ թագավորները, որոնք գրավել են ծովափնյա հունական քաղաքները։ Թագավոր Փառնակ Ա 183 թվականին գրավել է Սինոպեն, Կերասուսը, Տրապեզուսը։ Նրա և նրա հաջորդների ժամանակ սերտ կապեր են հաստանվել հյուսիսային մերձսևծովյան հունական քաղաքների հետ։ 183 թվականին Փառնակ Ա դաշնակցել է Փոքր Հայքի կառավարիչ Միհրդատի հետ և պատերազմել Գազատայի, Կապադովկիայի և Պերգամոնի դեմ։ Չնայած սկզբնական հաջողությանը, Փառնակը և Միհրդատը պարտվել են։ Կնքված պայմանագրով Պոնտոսը և Փոքր Հայքը հրաժարվել են իրենց նվաճումներից և պարտավորվել են վճարել են մեծ ռազմատուգանք։ Միհրդատ Ե Եվերգետեսի ժամանակ ստեղծվել է վարծու բանակ՝ հույների օրինակով, սկսվել է ռազմական նավատորմի շինարարությունը, մայրաքաղաք է դարձել Սինոպեն։ Միհրդատ Ե Պոնտոսին է ենթարկել Փռուգիան, գերիշխանություն հաստատել Պափլագոնիայի և Գաղատիայի վրա, Կապադովկիայի գահին նստեցրել իր դրածո Արիարաթես Եպիփանեսին։ Պոնտոսը իր հզորության գագաթնակետին է հասել Միհրդատ Զ Եվպատորի օրոք։ Միհրդատ Զ նվաճել է Բոսպորի թագավորությունը, վերահաստատել գերիշխանությունը Պափլագոնիայի և Գաղատիայի վրա, գրավել Փոքր Հայքն ու նրա հյուսիսում և հյուսիս-արևմուտքում ընկած մերձսևծովյան շրջանները։ Միհրդատ Զ միջազգային ասպարեզում իր հեղինակությունն ամրապնդելու և Հռոմի դեմ հնարավոր պատերազմի դեպքում թիկունքն ապահովելու նպատակով պայմանագիր է կնքել Հայոց արքա Տիգրան Բ Մեծի հետ. պայմանագիրն ամրապնդվել է Միհրդատ Զ-ի դստեր՝ Կլեոպատրայի և Տիգրան Բ-ի ամուսնությամբ։ Հռոմի առաջխաղացումն Արևելք և Պոնտոսի հզորացումն առաջ է բերել պատերազմներ այդ երկու ուժերի միջև։ Մ.թ.ա. 71 թվականին Միհրդատը պարտվել է, հռոմեացիները գրավել են Պոնտոսի տարածքը։ Տիգրան Բ-ի օգնությամբ Միրդատ Զ ժամանակավորապես (67-66) վերագրավել է իր թագավորությունը, սակայն պարտվելով հռոմեական զորզվար Պոմպեոսից, փախել է Բոսպոր։ 64 թվականին Պանտոսի արևմտյան մասը միացվել է հռոմեական Բյութանիա պրովինցիային, արևելյան մասը, այդ թվում՝ Փոքր Հայքը, տրվել է Հռոմի դաշնակիցներին։
Below, each feature is shown in more detail. Every example comes with the rule behind it,
taken from the font and cut down to that one case. The rules are written in the OpenType
feature file syntax (FEA).
Rlig
Vowel + mark become one glyph, and the mark takes no width of its own.
ա՛→ա՛
feature rlig {
sub ա ՛ by ա՛;
} rlig;
Calt
The mark climbs when the next glyph reaches into its low seat.
ե՞խ→ե՞խ
feature calt {
sub ե՞' խ by ե՞.up;
} calt;
Calt
Ա, լ and վ swap to short-tailed shapes before glyphs their tail would run under.
Աբ→Աբ
feature calt {
sub Ա' բ by Ա.alt;
} calt;
Case
Punctuation raised for all-caps setting.
Ն-Բ→Ն-Բ
feature case {
sub hyphen by hyphen.uc;
} case;
Liga
Historic Armenian ligatures. Standard, so they bind on their own.